„Książka to mistrz, co darmo nauki udziela,

Kto ją lubi – doradcę ma i przyjaciela,

Który z nim smutki dzieli, pomaga radości,

Chwilę nudów odpędza, osładza cierpkości”

                                           Ambroży Grabowski

„Książka naszym przyjacielem”

 

 

 

 

Program rozwijający

zainteresowania czytelnicze

 

       przeznaczony dla dzieci klas I-III szkoły podstawowej

Autorki: mgr Agnieszka Bojarska –  bibliotekarz,  wychowawca świetlicy, nauczyciel edukacji   wczesnoszkolnej

mgr Joanna Maziarz – wychowawca świetlicy  nauczyciel edukacji  wczesnoszkolnej

 

 

SPIS TREŚCI

 

WSTĘP. 3

CHARAKTERYSTYKA PROGRAMU.. 3

CEL GŁÓWNY PROGRAMU.. 5

CELE SZCZEGÓŁOWE PROGRAMU.. 5

TREŚCI 6

PROCEDURA OSIĄGANIA CELÓW… 9

PLANOWANE OSIĄGNIĘCIA.. 10

EWALUACJA.. 11

BIBLIOGRAFIA.. 11

 

 

WSTĘP

 

Wiek wczesnoszkolny to czas, w którym kształtują się nawyki dziecka, w tym również czytelnicze, warto wiec wykorzystać ten moment, tym bardziej, że czytając dzieciom poszerzamy ich wiedzę o człowieku, o świecie, dostarczamy  całego bogactwa przeżyć.

Kontakt z żywym słowem wyparła telewizja, której narzędziem jest obraz, a nie język. W efekcie dzieci mają problem ze zrozumieniem prostych tekstów. Coraz mniej same czytają, ponieważ czytanie jest dla nich trudne i nudne. Głośne czytanie dzieciom, kontakt dziecka z literaturą jest bardzo skutecznym i równie atrakcyjnym sposobem na rozwój pięknego języka i dążenia do obcowania z książką w przyszłości. Dzięki swoim uniwersalnym wartościom, książka  odgrywa ogromną rolę w kształtowaniu osobowości dziecka. Wzbogaca bowiem wiedzę młodego czytelnika o otaczającym świecie, wpływa na rozwój jego zainteresowań, i co ważne pozwala silnie przeżywać treści czytanego tekstu i poddawać się jego wpływowi wychowawczemu.

Ogromną rolę odgrywa literatura baśni w rozwoju umysłowym dziecka: rozwija wyobraźnię, pobudza fantazję, jak również posiada ogromne walory kształcące i terapeutyczne. Dzieci poprzez świat baśni wiedzą, że w otaczającej je rzeczywistości istnieje dobro i zło – uczą się je rozróżniać, przewidywać konsekwencje. Uczą się właściwego postępowania zgodnie z przyjętymi zasadami moralnymi i normami społecznymi.

Badania i praktyka pokazują, że czytanie dziecku ma ogromny wpływ na jego rozwój emocjonalny, umysłowy, moralny i społeczny. Rozwija inteligencję emocjonalną- empatię, umiejętność komunikacji, wzmacnia poczucie własnej wartości, wzbogaca język, uczy myślenia logicznego, rozwija pamięć i wyobraźnię, doskonali technikę czytania i pisania.

Zajęcia promujące czytelnictwo mają na celu oswoić dziecko z książką, a następnie pomóc zaprzyjaźnić się z nią na całe życie. Pozwolą dziecku bez lęku spojrzeć na swoje problemy i nauczą, jak sobie z nimi radzić.

 

CHARAKTERYSTYKA PROGRAMU

 

Program czytelniczy „ Książka naszym przyjacielem” został opracowany z myślą o dzieciach klas I – III uczęszczających do naszej świetlicy.

Motywacją   do   napisania programu  stały  się  dotychczasowe  obserwacje  i  doświadczenia w pracy z dziećmi oraz przekonanie o wychowawczej i terapeutycznej funkcji głośnego czytania dzieciom. Program związany jest z ogólnopolską kampanią „Cała Polska czyta dzieciom” propagującej głośne czytanie dzieciom a prowadzonej w naszej świetlicy od kilku lat.

 

Założenia przyjęte w programie mają sprzyjać wszechstronnemu rozwojowi dzieci, kształceniu postaw czytelniczych, łączeniu czytania z przyjemnością. Dodatkowym zadaniem programu jest integrowanie środowiska lokalnego ze szkołą.

Istotną rolę dla naszego programu miał właściwy dobór lektur. W naszym przekonaniu nie mogły to być książki przypadkowe. Powinny budzić w dzieciach zainteresowanie, rozwijać wyobraźnię, dostarczać radości, łagodzić napięcia i stres skłaniać do refleksji. Wybrane przez nas książki, w naszym odczuciu mają jasny przekaz moralny, co jest dobre a co złe. Jest to literatura pisana ładnym i poprawnym językiem, dobrana do wieku i możliwości dzieci jako odbiorców.

Zajęcia   na  podstawie  bajki   będą   prowadzone  raz  w  miesiącu.  Bajka   będzie   gościła w świetlicy przez cały tydzień w formie tematu kompleksowego, którego założeniem jest kształtowanie w  dzieciach  poczucia pewności  siebie i własnej wartości, respektowanie norm i zasad społecznych, kształtowanie dobrych wzorców zachowań jak: dobroć, uczciwość, mądrość, szacunek i odwaga. Z treścią bajki lub baśni dzieci będą zapoznawane poprzez słuchanie utworów czytanych przez nauczycieli, rodziców, dziadków, panie bibliotekarki, starszych uczniów bądź innych gości. Niekiedy dzieci będą mogły wysłuchać bajki z płyt CD lub obejrzeć na płycie DVD. Do każdej bajki zostaną wykonane ilustracje, z których powstanie WIELKA KSIĘGA BAJEK I BAŚNI. Do wybranych bajek dzieci będą mogły przygotować  własną   inscenizację.  W  program wpisane  są  też   konkursy  plastyczne i czytelnicze dla uczniów.

Program zawiera informacje o metodach i formach pracy umożliwiających osiąganie zamierzonych celów, przewidywane osiągnięcia oraz sposoby ewaluacji.

Program ma charakter otwarty można go modyfikować i dostosowywać do potrzeb, okoliczności i zainteresowań uczniów.

 

CEL GŁÓWNY PROGRAMU:

l  wspomaganie wszechstronnego rozwoju osobowości dziecka poprzez spotkanie

z literaturą dziecięcą;

l  budzenie i rozwijanie zainteresowań czytelniczych oraz szacunku do książki.

CELE SZCZEGÓŁOWE PROGRAMU:

 

–  bogacenie zasobu słownictwa dzieci;

–  kształtowanie umiejętności wyrażania myśli w formie zdania;

–  rozwijanie umiejętności uważnego słuchania;

–  budzenie zainteresowań książką jako źródłem potrzebnych informacji oraz inspiracją do zabawy i ciekawie spędzonego czasu wolnego;

–  rozwijanie fantazji, pobudzanie do aktywności, odkrywania nowych rzeczy;

–  podtrzymywanie i utrwalanie więzi koleżeńskich między dziećmi; aktywizowanie uczniów słabszych;

–  dostarczanie pozytywnych przeżyć pozwalających rozładować napięcia emocjonalne u dzieci;

– wywołanie przyjemnych skojarzeń związanych z procesem czytania;

–  doskonalenie umiejętności rozmowy o własnych uczuciach, wewnętrznych przeżyciach, stanach lękowych, kłopotach;

–  kształcenie wrażliwości uczniów;

–  kształtowanie pozytywnych wzorców zachowań i eliminowanie negatywnych;

–  wiązanie treści lektury z ekspresją plastyczną, muzyczną, ruchową;

–  rozwijanie myślenia i kreatywności;

–  zachęcanie rodziców do codziennego czytania dzieciom.

 

 

TREŚCI

TERMIN	TYTUŁ, AUTOR	TEMAT KOMPLEKSOWY	FORMY REALIZACJI
PAŹDZIERNIK	„Brzydkie Kaczątko”-H.Ch.Andersn	Czy inny znaczy gorszy?	Ÿ Zapoznanie z treścią lektury- słuchanie tekstu baśni czytanego przez zaproszonego gościa- Panią z biblioteki szkolnej- rozmowa utrwalająca treść bajki. Ÿ”Czy inny znaczy gorszy?”- próba odpowiedzi na pytanie; wyjaśnienie pojęć tolerancja, akceptacja. Przeniesienie wydarzeń z baśni na stosunki międzyludzkie – uprzedzenie i złe traktowanie ludzi pozbawionych urody, majątku, stanowiska, mniej zdolnych itp. Ÿ Odgrywanie krótkich scenek  dramowych ilustrujących zachowanie zwierząt wobec kaczątka; nazywanie uczuć kaczątka. Ÿ Nauka piosenki „Brzydkie Kaczątko” Ÿ Rysowanie ilustracji do wysłuchanej baśni Omawianie przedstawionych na rysunkach treści, ustalenie kolejności zdarzeń. Ułożenie książeczki i umieszczenie jej w KSIĘDZE BAJEK I BAŚNI.
LISTOPAD	„Kubuś Puchatek i przyjaciele”-A.A.Milne	Kto to jest PRZYJACIEL?	Ÿ Zapoznanie z przygodami Kubusia Puchatka- czytanie kolejnych rozdziałów przez zaproszonego gościa- laureatów szkolnego konkursu pięknego czytania. Ÿ”Kto to jest przyjaciel?”-wyjaśnienie  znaczenia słowa PRZYJACIEL.  Jakich przyjaciół miał Kubuś Puchatek? Ÿ Światowy Dzień Pluszowego Misia w świetlicy- zapoznanie z historią pluszowego misia. Zabawy, konkursy, zgaduj- zgadule, których bohaterami są misie z bajek. Ÿ Wykonanie postaci misia z rolki po papierze. Ÿ Ilustrowanie wybranej przygody misia; utworzenie książeczki i umieszczenie jej w KSIĘDZE BAJEK I BAŚNI. Ÿ Konkurs wiedzy na temat mieszkańców Stumilowego Lasu „Czytamy, więc znamy przygody Kubusia Puchatka”.
GRUDZIEŃ	„Królowa Śniegu” H.Ch.Andersen	Wielka jest siła miłości	Ÿ Zapoznanie z treścią baśni – słuchanie tekstu czytanego przez gościa – rodzica – rozmowa wstępna utrwalająca treść bajki. Ÿ Wielka jest siła miłości – rozmowa kierowana- próba wyjaśnienia różnic pomiędzy koleżeństwem, przyjaźnią i miłością. Ÿ Oglądanie animowanej wersji  baśni . Ÿ Zlodowaciałe serce można stopić ciepłem dłoni- obserwacja topniejącego lodu pod wpływem dotyku dłoni dzieci. Ÿ Świetlicowy konkurs plastyczny „W krainie  Królowej Śniegu” – wykonanie pracy plastycznej do baśni, umieszczenie prac dzieci w KSIĘDZE BAJEK I BAŚNI.
STYCZEŃ	„O dwunastu Miesiącach”- J.Porazińska	Człowiek za złe postępowanie zostaje ukarany, a dobro jest nagrodzone	Ÿ Zapoznanie z treścią lektury- słuchanie tekstu baśni czytanego przez zaproszonego gościa- babcię  – rozmowa utrwalająca treść bajki. Ÿ Człowiek za złe postępowanie zostaje ukarany, a dobro jest nagrodzone- wyróżnianie bohaterów pozytywnych i negatywnych; ocena postaci. Ÿ Ilustrowanie treści baśni, tworzenie książeczki  i umieszczenie jej w KSIĘDZE BAJEK I BAŚNI. Ÿ Przygotowanie elementów scenografii do przedstawienia. Ÿ Przygotowanie przedstawienia w oparciu o baśń
LUTY	„O rybaku i jego żonie”- J. i W. Grimm	Chciwość to grzech, który zaślepia. Doceniaj to, co masz.	Ÿ Zapoznanie z treścią baśni – słuchanie tekstu czytanego przez gościa – rodzica – rozmowa wstępna utrwalająca treść bajki. Ÿ Chciwość to grzech, który zaślepia. Doceniaj to, co masz. Rozmowa kierowana – nazywanie cech rybaka i jego żony . Ocena ich postaci. Ÿ Nasze życzenia do złotej rybki – swobodne wypowiedzi dzieci ; umiejętność rozróżniania życzeń ważnych i mniej istotnych; dostrzeganie potrzeb innych. Ÿ Ilustrowanie życzeń żony rybaka – tworzenie książeczki i umieszczenie jej w KSIĘDZE BAJEK I BAŚNI.
MARZEC	„Pięć ziarnek grochu” H.Ch.Andersen	Każdy człowiek jest coś wart. Czasem bardzo drobny gest, może komuś sprawić wielką przyjemność	Ÿ Zapoznanie z treścią baśni – słuchanie tekstu czytanego przez gościa – rodzica – rozmowa wstępna utrwalająca treść bajki. Ÿ Każdy człowiek jest coś wart.  Czasem bardzo drobny gest, może komuś sprawić wielką przyjemność.  Przeniesienie wydarzeń z baśni na stosunki międzyludzkie – rozmowa kierowana. Ÿ Gdybym był takim pomocnym groszkiem to… – przedstawianie sytuacji, w których dzieci mogłyby pomóc potrzebującym. Ÿ Ustalenie kolejności zdarzeń – uszeregowanie obrazków i opowiadanie fragmentu przedstawionego na ilustracji. Ÿ Układanie dalszego ciągu opowiadania i  dorysowanie kolejnych obrazków będących zakończeniem histori dziewczynki. Ÿ Świetlicowy konkurs czytelniczy „ Moja ulubiona baśń”
KWIECIEŃ	„Piękna i Bestia”- J. i W. Grimm	Prawdziwe piękno bywa czasem ukryte.	Ÿ Wizyta w Bibliotece Miejskiej w Radymnie z okazji Dni Książki Dla Dzieci – oglądanie księgozbioru, wysłuchanie pogadanki pani bibliotekarki, założenie karty czytelnika chętnym dzieciom, zaproszenie pani bibliotekarki do świetlicy. Ÿ Wysłuchanie opowiadania czytanego przez zaproszonego gościa- panią bibliotekarkę.  Omówienie treści. Ÿ Oglądanie animowanej wersji baśni. Ÿ Prawdziwe piękno tkwi wewnątrz trzeba tylko umieć je dostrzec- próba wyjaśnienia  na czym polega ”wewnętrzne piękno”. Ÿ Ilustrowanie wybranego fragmentu baśni, ułożenie książeczki i umieszczenie jej w KSIĘDZE BAJEK I BAŚNI.
MAJ	„Jak Wojtek został strażakiem”- Cz. Janczarski	O dorosłości decyduje nie tylko wiek, ale również decyzje jakie podejmujemy	Ÿ Wysłuchanie opowiadania czytanego przez zaproszonego gościa- strażaka- tatę ucznia. Poznanie  niebezpiecznej pracy strażaka. Ÿ O dorosłości decyduje nie tylko wiek, ale również decyzje jakie podejmujemy – ocena postępowania Wojtka. Ÿ Ilustrowanie wysłuchanego teksu i wykonane przez dzieci książeczki do lektury; umieszczenie jej w KSIĘDZE BAJEK I BAŚNI. Ÿ„Sprawny jak strażak”- pokonywanie zwinnościowego toru przeszkód – konkurs świetlicowy
CZERWIEC	„O wilku i siedmiu koźlątkach”- J. i W. Grimm	Trzeba się zawsze mieć na baczności, słuchać rodziców i nie dać się zwieść pozorom.	Ÿ Wysłuchanie opowiadania czytanego przez zaproszonego gościa – rodzica. Omówienie treści. Ÿ Trzeba się zawsze mieć na baczności, słuchać rodziców i nie dać się zwieść pozorom- przeniesienie wydarzeń z bajki  do rzeczywistości. Ÿ Powiedz „nie” – scenki dramowe przedstawiające sytuacje, w których dziecko uczy się mówić „nie” na zaczepki  nieznajomych. Ÿ Co by było gdyby…- szukanie innego zakończenia historii. Ÿ Ilustrowanie treści baśni, tworzenie książeczki  i umieszczenie jej w KSIĘDZE BAJEK I BAŚNI.   Ÿ Świetlicowy konkurs ze znajomości poznanych baśni  – „W  baśniowej krainie”- podsumowanie programu.

 

PROCEDURA OSIĄGANIA CELÓW

Metody pracy:

–  słuchanie czytanych tekstów literackich;

–   swobodna rozmowa;

–  opowiadanie treści utworów;

–  wspólne czytanie książek w świetlicy;

– konkursy czytania;

–  czytanie przez starszych uczniów młodszym;

– spotkania czytelnicze z rodzicami, pracownikami biblioteki i innymi osobami;

–  zabawy ruchowe i muzyczne zainspirowane książką;

–  elementy dramy w pracy z książką;

–  ilustrowanie przeczytanych książek;

–  wykonywanie prac z wykorzystaniem różnorodnych technik;

–  przygotowanie przedstawień teatralnych w oparciu o przeczytane książki;

–  udział w konkursach plastycznych związanych z książką;

– lekcje biblioteczne;

–  wycieczka do Biblioteki Miejskiej;

–  samodzielne tworzenie książeczek;

–   prowadzenie KSIĘGI BAJEK I BAŚNI na podstawie prezentowanych lektur.

 

Formy pracy:

–   zbiorowa

–   grupowa

–  indywidualna

PLANOWANE OSIĄGNIĘCIA:

–  uważnie słucha prezentowaną treść utworu;

–   zna treść czytanej lektury;

–  ciekawie opowiada wybrany fragment utworu;

–   potrafi zaprezentować ulubioną książkę;

–  wypowiada się swobodnie na różne tematy;

– zna wybrane postacie autorów literatury dziecięcej;

–  wyodrębnia postaci i zdarzenia;

–   wymyśla własne zakończenie utworu;

–  umie odróżnić bohaterów pozytywnych od negatywnych;

–  ocenia postaci i wydarzenia;

–  poznaje i rozwija własne możliwości twórcze , wyobraźnię , pomysłowość;

–  rozpoznaje stany emocjonalne bohaterów i wyraża je;

–  rozpoznaje, nazywa i wyraża emocje własne i innych ludzi;

– bierze przykład z bohaterów pozytywnych;

– próbuje odnaleźć morał w bajce i rozumie jego przesłanie;

–  wyraża swoje myśli i uczucia w twórczości plastycznej;

–   wykonuje adekwatną ilustrację do tekstu;

–  poszerza swoje wiadomości na temat lektury jako źródła potrzebnych informacji oraz inspiracji do zabawy i ciekawie spędzonego czasu wolnego;

–   układa książeczkę obrazkową;

–   projektuje i wykonuje zakładkę, okładkę do książki;

–  umie pracować samodzielnie i w zespole;

–   szanuje pozycje ze świetlicowego i bibliotecznego księgozbioru;

–  właściwie zachowuje się podczas korzystania z czytelni i biblioteki;

–   samodzielnie dokonuje wyboru i wypożyczenia książek.

EWALUACJA

• prace wykonane przez dzieci ;
• gazetki ścienne;
• wykonanie ilustracji do grupowej KSIĘGI BAJEK I BAŚNI;
• zapisy w dzienniku;
• informacje zwrotne od odbiorców programu tj. dzieci w formie wyboru wesołej lub smutnej „buźki”;

BIBLIOGRAFIA

Andersen  H. Ch. –  „Brzydkie Kaczątko”

Andersen  H. Ch. –  „Królowa Śniegu”

Andersen  H. Ch. –  „Pięć ziarnek grochu”

Grimm J . W. – „O rybaku i jego żonie”

Grimm J . W. – „O wilku i siedmiu koźlątkach”

Grimm J . W. – „Piękna i Bestia”

Janczarski Cz. – „Jak Wojtek został strażakiem”

Milne A. A. – „Kubuś Puchatek i przyjaciele”

Porazińska  J. – „O dwunastu Miesiącach”

Koźmińska Irena, Olszewska Elżbieta : „Wychowanie przez czytanie”, Warszawa  2010

Papuzińska Joanna, „Dziecięce spotkania z literaturą”, Warszawa  2007.

 

Papuzińska Joanna, „Inicjacje literackie : Problemy pierwszych kontaktów dziecka z książką”, Warszawa 1988.

 

Dobre pomysły na czytanie : wybór działań realizowanych w ramach kampanii ,,Cała Polska czyta dzieciom”, „Biblioteka w Szkole” 2007, nr 7/8

Kowalczuk Marzena, „Cała Polska czyta dzieciom” : kilka refleksji o głośnym czytaniu, „Wychowanie na co Dzień” 2003, nr 3

 

Frańczak Justyna, W niezwykłym świecie książek : działania popularyzujące czytelnictwo wśród uczniów najmłodszych klas szkoły podstawowej,  „Biblioteka w Szkole” 2006, nr 12

Matuszewski S., Stymulująca rola bajki w rozwoju dziecka, „ Wychowawca” 2006, nr 4