W bieżącym semestrze w Szkole Podstawowej przy ulicy Lwowskiej została przeprowadzona akcja „Odchudzamy szkolne plecaki”.
Założeniem akcji było uświadomienie rodzicom i uczniom jakie skutki niesie za sobą nadmierne obciążanie kręgosłupa zbyt ciężkim plecakiem oraz zmniejszenie wagi tornistrów oraz ich zawartości. W tym celu podjęte zostały działania skierowane do uczniów, rodziców i nauczycieli:
zostało przeprowadzone ważenie plecaków dzieci,
wychowawcy przeprowadzili z dziećmi pogadanki na temat zawartości plecaków,
w klasach odbyły się pokazy prawidłowego pakowania i noszenia plecaków,
w trakcie spotkań z Rodzicami wychowawcy poruszyli problem przeciążonych plecaków i skierowali ich uwagę na konieczność przestrzegania pewnych zasad podczas kompletowania wyprawki dzieci oraz pakowania plecaka,
na gazetce szkolnej zostały zamieszczone materiały opisujące wady postawy, prawidłowy sposób pakowania i noszenia plecaka.
W szkole badaniami objęto ogółem 8 oddziałów klasowych, w tym: 3 klasy pierwsze, 3 klasy drugie i 2 klasy trzecie. Ogółem, zważono 149 plecaków, z czego 59 należało do chłopców, a 90 do dziewczynek. Szczegółowe dane dotyczące akcji ważenia plecaków przedstawia poniższa tabela.
Tabela 1
|
Liczba oddziałów w których przeprowadzono akcję ważenia plecaków |
Chłopcy |
Dziewczynki |
Razem |
|
|
Klasy I |
3 |
27 |
43 |
70 |
|
Klasy II |
3 |
14 |
20 |
34 |
|
Klasy III |
2 |
18 |
27 |
45 |
|
Ogółem |
8 |
59 |
90 |
149 |
Najcięższe plecaki ważyły 8 kg, 6 kg i 5,5kg, najlżejsze zaś ważyły 2kg i 2,5kg. Przyjęto, że ciężar plecaka nie powinien być większy niż 10% wagi ciała ucznia. W tym miejscu należy podkreślić, że polskie ustawodawstwo nie reguluje kwestii maksymalnej wagi plecaka dzieci i młodzieży szkolnej. W literaturze poświęconej temu zagadnieniu nie ma jednolitego stanowiska co do maksymalnego stosunku wagi plecaka do wagi ciała ucznia. W Polsce, jak i na świecie przyjmuje się wielkość od 10% do 20% wagi ciała ucznia, choć najczęściej wskazywaną jako właściwa jest wartość do 10%.
Tabela 2
|
Klasa |
Ogólna liczba dzieci |
Liczba dzieci u których waga plecaka stanowi ponad 10% wagi ciała |
Ogólna liczba chłopców |
Liczba chłopców u których waga plecaka stanowi ponad 10% wagi ciała |
Ogólna liczba dziewczynek |
Liczba dziewczynek u których waga plecaka stanowi ponad 10% wagi ciała |
|
I a |
23 |
21 |
10 |
8 |
13 |
13 |
|
I b |
24 |
18 |
8 |
5 |
16 |
13 |
|
I c |
23 |
14 |
9 |
3 |
14 |
11 |
|
RAZEM kl. I |
70 |
53 |
27 |
16 |
43 |
37 |
|
II a |
8 |
2 |
3 |
1 |
5 |
1 |
|
II b |
16 |
8 |
7 |
3 |
9 |
5 |
|
II c |
10 |
5 |
4 |
1 |
6 |
4 |
|
RAZEM kl. II |
34 |
15 |
14 |
5 |
20 |
10 |
|
III a |
24 |
17 |
9 |
5 |
15 |
12 |
|
III b |
21 |
8 |
9 |
3 |
12 |
5 |
|
RAZEM kl. III |
45 |
25 |
18 |
8 |
27 |
17 |
|
RAZEM kl. I – III |
149 |
93 |
59 |
29 |
90 |
64 |
Na 149 zważonych plecaków 93 miało ciężar większy niż 10% wagi ciała uczniów. W naszej szkole stanowi to 62,4 % wszystkich zważonych plecaków.
Z powyższego wykresu wynika, że najwięcej przypadków przekroczenia wagi plecaków odnotowano u uczniów klas pierwszych 53 dzieci , a najmniej u uczniów klas drugich 15 dzieci , 26 uczniów klas trzecich przekroczyło dopuszczalną wagę plecaka.
Pewnym pocieszeniem – w tej sytuacji – jest fakt, że większość przekroczeń dotyczy stosunku od 10 do 15% wagi plecaka do ogólnej masy ciała – 58 przypadków, podczas gdy pozostałe (tj. od 15 do 20% wagi ciała i powyżej 20%) stanowiły łącznie 34 przypadki. Warto zwrócić uwagę, że stosunkowo niewielki odsetek stanowią przekroczenia wagi powyżej 20% , jest to 7 przypadków i dotyczy 6 dziewczynek i 1 chłopca z klas pierwszych.
Szczegółowe dane w tej kwestii przedstawia poniższa tabela.
Tabela 3.
|
Klasy |
Chłopcy |
Dziewczynki |
||||||
|
do 10 % |
10–15 % |
15–20 % |
pow.20% |
do 10 % |
10–15 % |
15–20 % |
pow.20% |
|
|
Pierwsze |
11 |
10 |
5 |
1 |
6 |
17 |
14 |
6 |
|
Drugie |
9 |
3 |
2 |
– |
10 |
7 |
3 |
– |
|
Trzecie |
10 |
8 |
– |
– |
10 |
13 |
4 |
– |
|
Ogółem |
30 |
21 |
7 |
1 |
26 |
37 |
21 |
6 |
Wśród uczniów ze stwierdzonymi dużymi przekroczeniami dopuszczalnej wagi plecaków odnotowano przypadek pierwszoklasistki, u której stosunek ciężaru tornistra do masy ciała wyniósł 38%. Taka krytyczna wartość jest uderzająca, zwłaszcza gdy zauważymy, że waga dziecka wynosiła 21 kg, a jego plecaka z zawartością 8 kg.
Analizując dane, zwłaszcza klas pierwszych, gdzie u prawie 75,7 % pierwszoklasistów stwierdzono przekroczenie wagi plecaków, należałoby zastanowić się, co jest przyczyną takiego stanu rzeczy. W przypadku uczniów klas pierwszych na wagę tornistra nie mają wpływu podręczniki i zeszyty ćwiczeń, ponieważ w klasach pierwszych dzieci uczą się z 1 podręcznika i 1 zeszytu ćwiczeń. Problemem jest waga samego plecaka oraz pozostałego wyposażenia. Z zebranych danych oraz obserwacji można wysnuć wniosek, że rodzice kupując tornister nie zwracają uwagi na jego ciężar. Należy zauważyć, że najcięższymi pustymi plecakami były tornistry na kółkach.
W trakcie akcji ważenia plecaków okazało się bowiem, że znaczną część wagi plecaka z zawartością stanowi wyposażenie dodatkowe noszone przez uczniów, często bez potrzeby. To, że uczniowie mają w swoich tornistrach książki z biblioteki (które mieli oddać tydzień wcześniej) już nikogo nie dziwi. Na porządku dziennym spotyka się piórniki składające się z kilku bogato wyposażonych części, zabawki, klasery itp. Zdarzały się również sytuacje, że dzieci otrzymujące mleko w kartonikach w dniu ważenia miały ich po kilka sztuk. To wpływało na zwiększenie ciężaru plecaka. Należy wziąć również pod uwagę fakt noszenia przez dzieci drugiego śniadania w eleganckim lecz sporo ważącym pudełku i napoju (często w butelkach o dużej pojemności), co także nie było obojętne dla wyników badań.
Zauważono, że w wielu przypadkach zbyt duża ilość dodatkowego wyposażenia powodowała przeciążenie plecaka.
Zakończenie.
Współczesna koncepcja zdrowotnej opieki nad uczniami zakłada, że szkoła powinna być środowiskiem przyjaznym dla wychowanków. Bezpośrednio wpływa ono bowiem na stan zdrowia ucznia. Sytuacja, gdy dziecko nosi zbyt ciężki plecak może negatywnie wpływać na stan jego zdrowia (zwiększona częstotliwość bólów pleców, nabywanie lub pogłębianie wad postawy). Wyniki badań nie napawają optymizmem, jednak nie można twierdzić, że nic w tym kierunku nie zmienia się na lepsze. W miarę możliwości, szkoła stara się wydzielić miejsce na pozostawianie przyborów na zajęcia plastyczne, aby dzieci nie musiały zabierać ich do domu.
Zdaniem ortopedów i rehabilitantów na zdrowie ucznia ma wpływ nie tylko waga plecaka, lecz także sposób jego dźwigania . Dlatego nauczyciele i rodzice oraz sam uczeń powinni zwracać uwagę na to, jak wygląda sylwetka obciążona szkolnym ekwipunkiem. Jeżeli waga torby lub plecaka nie powoduje pochylenia lub skrzywienia ciała, ciężar nie powinien zaszkodzić zdrowiu. Jeżeli sylwetka zmienia się pod wpływem dźwiganego ciężaru, oznacza to, że plecak jest dla ucznia za ciężki i bezwzględnie powinien nosić mniej.
[nggallery id=175]